Jeleń (Cervus elaphus) - Wpływ produktywności środowiska na płodność samic

Uczestnicy projektu

Prof. dr hab. Włodzimierz Jędrzejewski (ZBS PAN)
Prof. dr hab. Bogumiła Jędrzejewska (ZBS PAN)
dr Piotr Wawrzyniak (RDLP Białystok)

Zarys badań

Wśród najważniejszych czynników wpływających na poziom zagęszczeń i dynamikę liczebności populacji ssaków kopytnych wymieniane są zasoby pokarmowe (główny czynnik) i drapieżnictwo (czynnik limitujący). Przy podobnym poziomie drapieżnictwa, jego limitujący wpływ na liczebność ssaków kopytnych jest silniejszy w środowiskach mało produktywnych, niż w żyznych. W niniejszym projekcie stawiamy hipotezę, że mechanizmem odpowiedzialnym za te różnice jest większa zdolność populacji ssaków kopytnych do kompensowania strat poprzez zwiększony rozród w środowiskach produktywnych, niż w środowiskach ubogich.

Cel projektu

Celem projektu jest poznanie zmienności potencjału rozrodczego populacji jeleni w odniesieniu do produktywności środowiska leśnego, z uwzględnieniem także wpływu zagęszczenia lokalnej populacji i zmiennych z roku na rok warunków pogodowych (zarówno latem jak i zimą) oraz wyjaśnienie, czy w danych warunkach produktywności środowiska, rozród jest w stanie kompensować straty ponoszone ze strony drapieżników i pozyskania łowieckiego.

Metodyka

Badaniami objęto populacje jeleni zasiedlające trzy duże Puszcze (Białowieska, Knyszyńska i Augustowska)północno-wschodniej Polski, różniące się znacznie co do produktywności siedlisk.
Dane na temat potencjału rozrodczego oraz wieku samic jeleni uzyskiwane są dzięki zbiorowi narządów rozrodczych oraz żuchw z odstrzelonych łań. Narządy rozrodcze są badane pod kątem obecności zarodków (płodów)(sezon łowiecki pokrywa się w pełni z okresem ciąży). Żuchwy stanowią źródło zębów (siekacze) do oceny wieku odstrzelonych łań, oraz szpiku kostnego do oceny ich kondycji fizycznej.
Kolejny etap badań obejmuje ocenę parametrów rozrodczych samic, tj.

Uzyskane parametry rozrodcze zostaną skorelowane z różnymi wartościami produktywności siedlisk, zagęszczeń populacji oraz warunków klimatycznych.

Oczekiwane wyniki

Zakładamy, iż populacje jeleni występujące w siedliskach bardziej produktywnych będą charakteryzowały się lepszą kondycją, oraz wyższymi wskaźnikami potencjału rozrodczego samic. Spodziewamy się, iż wraz z rosnącym gradientem produktywności siedlisk parametry rozrodcze łań będą kształtowały się następująco:

Dodatkowo zakładamy, iż zagęszczenie populacji, śmiertelność oraz warunki klimatyczne będą miały znaczący wpływ na wartości parametrów rozrodczych samic. Można się spodziewać, iż przegęszczenie populacji, nadmierne pozyskanie łowieckie czy też surowe warunki pogodowe zimą będą prowadziły do obniżenia potencjału rozrodczego samic.

Literatura